Kedide ve Köpekde Uyuz Hastalığı Nedir? Uyuz Nasıl Tedavi Edilir?

Uyuz nedir?

Uyuz; Akar denilen çıplak gözle seçilemeyen küçük böceklerin sebep olduğu hastalıktır. Bu akarlar hayatlarının bir bölümünde deri içinde yaşayıp şiddetli deri lezyonlarına neden olurlar. Akarların bazı türleri kedi ve köpeklerin derisinde normalde de bulunup bir belirti oluşturmazlar. Hayvanlardaki belirtiler uyuzun türü, hastanın yaşına, etken yoğunluğuna göre değişebilmektedir.

Uyuzdan korunmanın en etkin yolu nedir?       

Uyuzdan korunmanın en önemli yolu iyi bakım beslemeden geçer. İyi bakım ve besleme sonucunda bağışıklık sistemlerini olumlu yönde etkilemiş oluruz. Köpeklerin derilerinin daha sık taranması gerekmektedir. Sık sık yıkamamaya özen göstermelisiniz. Aksi halde daha çok deri hastalığını kapabileceğini de unutmamalısınız.

Bulunduğu çevrede uyuz faktörünü tetikleyen etkenler mevcut ise, bunları ortadan kaldırmalısınız. Aynı zamanda diğer hayvanlarla kullandıkları ortak malzemeleri var ise bu ortak malzemeleri ayırmalısınız. Minik dostunuza diğer miniklerden ayrı bir alan hazırlamalısınız. Böylece dış bakımlarına dair uygulamaları yaptığınızda, daha dirençli bir duruma gelmesini sağlayabilirsiniz.

Miniklerinizin düzenli olarak veteriner hekim muayenesinden geçirerek sağlık taramalarını yaptırabilirsiniz.

Hayvanımın uyuz olduğunu nereden nasıl anlarım?

Bu rahatsızlığa yakalanmış olan köpekler de ve kedilerde bazı değişimler görülür. Bunlar arasında en yaygınlıkları kızarıklıklar, tüy dökülmeleri, yaralar, kepeklenmeler, deriden kötü kokuların gelmesi veya matlaşma gibi problemler olacaktır. Bu gibi durumlarda tedavilerin gerçekleştirilmesi amacıyla mutlaka veteriner hekiminize danışmalı dostunuzu götürmelisiniz.

İlaçlama takvimi hakkında biraz bilgi verir misiniz?

Bu soru oldukça teknik bir soru. İlaçların nasıl seçileceği ve hangi periyotla uygulanacağı hekimin kararına kalmıştır. İlaçların uygulama yolları ve sıklığı, hastalığın tipine, hastalığın yaygınlık derecesine, hastanın yaşına, hastanın bağışıklık durumuna, hastanın mizacına, ilacın uygulama zorluğuna göre oldukça değişkendir.

Uyuz sadece köpeklerde mi olur diğer evcil hayvanlarda da olur mu? Kedim uyuz olur mu?

Hemen hemen evcil tüm hayvan türleri de uyuzun değişik türleri görülmektedir. Kedilerde notoedres uyuzu, (baş uyuzu) sarcoptes uyuzu, (vücut) uyuzu, otodectes uyuzu (kulak uyuzu) türleri görülmektedir.

Uyuz hastalığının belirtileri nelerdir?

Köpeklerde Sarcoptes Canis uyuzu karın altında, ayakların içyüzü ve baş gibi vücudun az kıllı veya kıl bulunmayan bölgelerini seçerler. Deride ilk olarak kızarıklık ardından kaşıntı başlar, deri üzerinde kepeklenme, kabuklanma, yaygın kıl dökülmesi ve daha sonraları deride kıvrımların oluştuğu gözlenir. Bazen tüm vücutta kepeklenme oluşur, deri elastikiyetini kaybeder, kaşıntı şiddetlenir, kaşınma nedeniyle deride yaralar oluşur. Bu yaralarda kanamalar şekillenebilir. 

Kedi ve köpeklerin kulak yollarına yerleşen Otodectes cynotis (kulak uyuzu) hayvanların kulaklarında kahve telvesi gibi kabukların şekillenmesine, kulağın kalınlaşmasına, kulak yolunun kabuk ve koyu kirli renkte bir sıvı ile dolmasına ve şiddetli kaşıntıya neden olmaktadır. Hayvanın kulağını devamlı kaşıması ve kafasını sallaması sonucu kulak kepçesi üzerinde yaralar oluşur, hastalık ilerlerse iç kulak iltihabı meydana gelme riski yüksektir. 

Demodeks uyuzu köpeklerde hemen her mevsimde ortaya çıkan bir deri uyuz etkenidir. Hastalık 2-12 aylık yavrularda daha sık görülür. Yeni doğan köpek yavruları parazitleri anneleri ile direkt temas sonucu alabilirler. Uzun tüylü ırklar uyuz etkenine karşı daha hassastırlar. Hastalığın köpeklerde ortaya çıkışını; kötü tüy bakımı, dengesiz beslenme, gereksiz yere sık yıkama, ağır enfeksiyon hastalıkları kolaylaştırır. Genelde bağışıklık sistemi zayıf hayvanlarda çok daha sık görülür. Ancak bazı durumlarda bağışıklık sistemini zayıflatarak, hastalıklara açık hale gelmesine neden olmaktadır. Güçsüz kalmasına etken olan bazı faktörleri de barındırmakta olduğunu söylemek mümkündür.

Demodeks uyuzuna ait lezyonlar;

Gözler çevresinde, yüzde, boyun, göğüs ve arka ayaklarda deri üzerinde yuvarlak, küçük ve üzeri kepekle örtülü görünüştedir.

Bunlar zamanla yayılıp genişler. Bölgenin kılları seyrekleşir veya tamamen dökülür. Deri üzeri tümden kepeklenir, lezyonların üzeri kabarıktır ve derinin rengi kırmızı bir hal alır.

Uyuz iyileşebilen bir hastalık mıdır?

Uyuzun genelde uzun süreli tedavi edilmesi gerekmektedir. Genellikle demodeks uyuzu dışında yüz güldürücü sonuçlar alınmaktadır.

Uyuz nedeni ile ölümler gerçekleşebilir mi?

Evet yoğun enfestasyonlara bağlı olarak uyuz hastalığında ölümler şekillenebilir.

Hayvanlar arasında bulaşma olur mu?

Aynı yemek kabını veya tasma gibi malzemeleri kullanmakta olan hayvanlarda köpeklerden uyuz bulaşma ihtimali yüksektir. Bu nedenle malzemelerin tek köpek tarafından kullanılmasına özen gösterilmelidir. Aynı zamanda uyuz problemi yaşayan köpeğin malzemelerini ayırmalı ve veteriner kontrolünde bırakmaya özen göstermelisiniz. Çünkü yaşlılık döneminde olan köpeklere bulaştığında, genç köpeklerden daha fazla rahatsızlığı göstermektedir

Uyuz insanlara bulaşır mı?

Zoonoz mudur?

Köpeklerden köpeklere daha hızlı bulaşan uyuz hastalığının, insanlara bulaşma riski daha düşüktür. Çünkü insanların derisinin üzerinde kolay barınamayan bu etkenlerin, rahatsızlığı da yaşatmamakta oldukları görülmektedir. Ancak insanlarda bulunan açık yaraların, köpeklerle temas etmesi halinde bulaşabileceğini de unutmamak gerekmektedir. Bu nedenle açık yarası olan insanların, uyuz hastalığına yakalanan köpeklerle iletişimini bir süreliğine koparmaları gerekmektedir.

Çünkü bağışıklığın düşmesiyle birlikte bundan faydalanarak, etkenlerin insanların vücuduna da yerleşmekte oldukları görülmektedir. Kolayca üreyen bu etkenlerin vereceği zararlardan korunmak amacıyla tedbirlerinizi hemen almaya başlayabilirsiniz.