Faktör Ağırlığı Nedir? İzmirli Bir Gençten Mizahi Bir Bakış
Hayatın Her Anında Faktör Ağırlığı
Şimdi, “faktör ağırlığı nedir?” sorusu sorulduğunda aklımıza ilk olarak matematiksel bir denklem ya da karmaşık bir hesaplama gelir. Ama ben İzmir’de yaşayan, 25 yaşında, genelde güleryüzlü ama içten içe her şeyi fazla düşünen bir gencim. Her şeyi mizahi bir bakış açısıyla anlamaya çalışırım. Yani bu yazı, sıradan bir ders anlatımı değil; biraz kafa dağıtmalı, biraz gülmeli, biraz da derin düşüneceğimiz bir yazı olacak.
Faktör ağırlığı, temelde bir olayın, bir durumun ya da bir sonucu etkileyen çeşitli faktörlerin (veya değişkenlerin) ne kadar etkili olduğunu belirleyen bir kavram. Ama bir insan, hayatında her gün yüzlerce farklı “faktör”le karşılaşıyor ve bazen bu faktörlerin ağırlığı, bir pizza diliminin üzerine eklenen ekstra sucuk gibi artıyor. Hayatın ta kendisi işte.
İzmir Sokaklarında Bir Gün
Mesela geçen gün, İzmir’in o meşhur Kordon’u boyunca yürürken kafamda “faktör ağırlığı” vardı. İşin garibi, o gün hayatımda gördüğüm her şey, bir şekilde bana faktör ağırlığını hatırlatıyordu. Hani bazen insan, bir şeyin anlamını öğrenince, o şey hayatının her yerinde beliriveriyor ya, işte tam öyle oldu.
Bir yanda karşımda Kordon boyunca yürüyen bir çift vardı. El ele, göz göze bakıyorlardı. Aşk faktörü, kesinlikle çok büyük bir ağırlığa sahipti orada. Araba seslerinin, insanların gürültüsünün, çevremdeki tüm kaosun içinde onlar, o kadar rahat, o kadar huzurluydular ki… İşte o an fark ettim: Faktör ağırlığı ne kadar önemliymiş. Koca Kordon, o an o çiftin aşkını göz ardı edemeyecek kadar ağır bir faktördü.
Hemen telefonumu çıkarıp, arkadaşım Ahmet’e yazdım: “Bunlar, faktör ağırlığının ne kadar önemli olduğunu öğretiyorlar bana, valla.”
Ahmet’in cevabı: “Beyefendi, aşk sadece bir faktör, hayatta daha önemli faktörler var.”
Bu arada, o an başka bir faktör de devreye girmişti: Kafamdaki ses, yani iç sesim. (Evet, biraz deli olabilirim, ama bence hepimizde bu iç ses vardır.)
İç sesim: “Valla Ahmet haklı, ama aşk, gerçekten de insanı çok etkileyen bir faktör. Yani şu an ‘faktör ağırlığı nedir?’ sorusunun cevabını vermek için seni bayağı zorlayacak bir durumdayım.”
Ben: “Sana ne ya, iç ses! Aşk, değil mi?”
İç sesim: “Hadi canım, senin o ‘ahhh’ dediğin aşk, bir hafta sonra aynı sokakta yürürken senin için sadece ‘göz var nizam var’ olacak.”
Faktör ağırlığı böyle bir şey işte, sevgili okur. Bu kadar ağır bir konuyu, bir İzmir yürüyüşü kadar hafif bir şekilde düşünmeye başlıyoruz. Bazı şeyler aniden devreye giriyor ve o an, her şeyin o kadar ağır ya da o kadar hafif olabileceğini anlıyoruz.
Faktör Ağırlığının Matematiği: Hesapla, Ama Biraz da Eğlen
Ama bir durun! Biraz daha derin düşünelim. Bu kadar hayatın içine karışmışken, matematiksel anlamını nasıl kaçırabiliriz? Faktör ağırlığı, gerçekten de hayatımızın her alanında var. Mesela geçen gün, kahvemi almak için girdiğim kafede sıra beklerken, önümdeki adam “çift espresso” siparişi verdi. Fakat, kafedeki ortamın o kadar gürültülü olduğu bir anda, kahve siparişi bir anda daha “ağır” oldu. Ses faktörü!
Şimdi bu olay matematiksel olarak şöyle olabilir:
Faktör Ağırlığı = (İç Mekan Gürültüsü x Siparişin Karmaşıklığı) / (Kahve Sıcaklığı + Çalışan Sayısı)
Kısacası, ortamın gürültüsü o kadar büyüdü ki, bir espresso siparişi bir anda kozmik bir olay gibi gelmeye başladı.
Ama burası İzmir, ne yapalım? Burada kahve içmek bile bir sanat! O yüzden, faktör ağırlığının da az değil, bence biraz sanatla ilişkisi var. Yani, çok ciddi olayları bazen böyle günlük olaylarla kıyaslarsak, faktör ağırlığının daha çok hayatın içinde olduğunu keşfetmeye başlıyoruz.
Hayatın Sadece Bir Dönüşüm Değeri Var: Matematikle Mizah Arasında
Bir de, bir gün hayatımda ciddi bir faktör ağırlığı oluştuğunda bunu tam olarak algılayamadım. Örnek vereyim, bana çok yakın olan bir arkadaşım, “Ya seninle ciddi bir konuda konuşmam lazım” demişti. O an beynimdeki faktör ağırlığı hemen devreye girdi: “Aman tanrım, bu ciddi bir şey olacak!” Bir yanda korku, diğer yanda merak vardı.
Ben: “Neyse, nedir konu?”
Arkadaşım: “Şey, bu CD Player’ın tuşlarına bastıkça o eski şarkılar daha iyi çalmıyor mu ya? Ben de anlamadım, yıllar sonra tekrar dinleyince…”
Ben: “Ohaa! Beni her gün endişelendiren bu konu mu? Sen beni ciddi bir konu beklerken, bu mu?”
Evet, faktör ağırlığı bazen yanlış hesaplanabiliyor. Beklentilerle gerçeklik arasındaki o fark, bir hesap hatasına benziyor. Bazen basit bir şey, dev bir problemi doğurabiliyor.
Sonuç: Hayatın Dengeyi ve Mizahı
Faktör ağırlığı nedir, diye sorduğumuzda cevap şudur: Hayat, her an farklı faktörlerin devreye girdiği, birbirine etki ettiği ve bazen çok hafif bazen çok ağır olan bir denge oyunudur. Ama bu dengeyi bulmanın yolu, sadece sayılarla değil, biraz da gülüp eğlenerek, biraz da düşünerek ve bazen de iç sesinle şakalaşarak geçer.
Sonuçta, bir İzmir yürüyüşünde, bir kahve siparişi verirken, ya da hayatın beklenmedik anlarında, faktör ağırlığının etkilerini hissetmek bize hayatın ne kadar eğlenceli olabileceğini hatırlatır. Ve evet, belki faktör ağırlığı biraz karmaşık, ama en azından bu yazıyı okurken yüzünüzde bir gülümseme belirdi, değil mi?
Bir sonraki yazımda belki daha ciddi bir konuyu mizahi bir şekilde ele alırım, kim bilir? Ama şunu unutmamak lazım: Hayatın her anı, bir faktör ağırlığı oyunudur. Ve bazen, bu oyunun en eğlenceli tarafı, sadece üzerine gülmektir.