Elde Etmek İstiyorum Ne Demek? Toplumsal Cinsiyet, Çeşitlilik ve Sosyal Adalet Perspektifinden Bir İnceleme
İstanbul’un sokaklarında yürürken bazen bir kelime bile her şeyi değiştirebilir. Mesela, “Elde etmek istiyorum” demek… Bu basit ama güçlü cümle, kişisel arzuları, toplumsal sınıfları, cinsiyetleri ve bir dizi toplumsal yapıyı içinde barındırabilir. Bir insanın hayatta neyi “elde etmek” istediği, sadece kendi arzularını değil, aynı zamanda çevresinin ona sunduğu fırsatları ve bu fırsatların nasıl şekillendiğini de yansıtır.
“Elde etmek istiyorum” derken, söz konusu olan sadece maddi bir başarı, bir meslek veya toplumdaki bir konum mu? Yoksa bu istek, toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet gibi daha derin konuları da içinde barındırıyor mu? Gelin, bu soruyu günlük yaşamımızdan, sokaklardan, işyerlerinden ve toplu taşımadan aldığımız örneklerle inceleyelim.
“Elde Etmek İstiyorum” ve Toplumsal Cinsiyet
Bir sabah İstanbul’un Taksim Meydanı’ndan geçerken, elinde bir çanta taşıyan bir kadının hızla yürüdüğünü gördüm. Gözleri önündeki hedefe odaklanmış, adımları kararlıydı. Ancak ne kadar kararlı olursa olsun, etrafındaki herkesin bakışları üzerindeydi. Kadın, toplumun sürekli olarak kadınlara biçtiği rolün ve bu rollerin getirdiği engellerin etkisi altında hissediyordu. “Elde etmek istiyorum” dediğinde, yalnızca iş yerinde terfi almak ya da kendisine ait bir iş kurmak istemiyor. Aynı zamanda bu toplumda bir kadının bu hedeflere ulaşabilmesi için katlanmak zorunda olduğu toplumsal cinsiyet normlarının da farkındaydı.
Kadınların toplumda nasıl algılandığı, onların “elde etmek istiyorum” dediğinde karşılaştıkları engelleri şekillendiriyor. İşyerinde erkeklerin egemen olduğu bir alanda, kadın bir yönetici pozisyonuna gelmeye çalışırken karşılaştığı zorluklar, sadece yeteneklerini değil, kadın olmanın getirdiği “görünmeyen engelleri” de aşmasını gerektiriyor. Bu, özellikle toplumsal cinsiyet eşitliğini savunan kişiler için büyük bir mesele. Kadınların, erkeklerle eşit fırsatlara sahip olmadan “elde etmek” istemeleri, çoğu zaman karşılaştıkları ayrımcılık ve önyargılarla mücadele etmeleri gerektiği anlamına geliyor.
Çeşitlilik ve “Elde Etmek İstiyorum”
İstanbul’daki toplu taşıma araçlarında, bir gün içinde sayısız insanla karşılaşıyorum. Her biri farklı etnik kökenlere, inançlara, yaş gruplarına ve cinsiyetlere sahip. Her birinin farklı “elde etmek istiyorum” hayalleri var ama çoğu zaman bu hayallerin gerçekleşme biçimi, onların toplumsal konumlarına göre değişiyor. Mesela, bir grup genç, yaşadıkları semtteki en popüler kafede arkadaşlarıyla oturup, üniversiteye girmeyi, iyi bir kariyer yapmayı hayal ediyordur. Ancak başka bir grup, aynı şehri paylaştıkları bir grup göçmen, “elde etmek istiyorum” derken daha temel şeyleri arzuluyor: Güvenli bir iş, çocuklarını okula gönderebilme imkanı, sağlık hizmetlerine erişim…
Bu çeşitlilik, insanların hayallerini nasıl şekillendirdiğini belirliyor. Farklı kökenlerden gelen insanlar, kendi hikayelerinde “elde etmek” istedikleri şeyleri diledikleri gibi kurgulamakta zorlanıyorlar. Eğitim, ekonomik fırsatlar, sağlık hizmetleri gibi temel unsurlar, bu hayalleri gerçekleştirmeyi imkansız kılabiliyor. O yüzden aslında “elde etmek istiyorum” demek, bazen sadece bir arzu değil, bu arzuyu yerine getirmek için gereken fırsatlar ve sosyal adaletin bir simgesidir.
İstanbul gibi büyük ve çeşitli bir şehirde yaşarken, bu farkları her an hissedebiliyoruz. En basitinden, aynı şehirde farklı mahallelerde büyüyen iki insan, aynı hayalleri kursa da birinin bu hayalleri gerçekleştirme olasılığı, diğerine göre çok daha düşük. Çeşitlilik, sosyal adaletin bu eşitsizlikleri düzeltmesi gerektiğini bize hatırlatıyor.
Sosyal Adalet ve “Elde Etmek İstiyorum”
Sosyal adaletin, “elde etmek istiyorum” dediğimizde gerçekten de devreye girdiğini düşünüyorum. Adaletli bir toplumda, herkesin farklı arzu ve hayallerine ulaşmak için eşit şansı olmalıdır. Ancak Türkiye’nin, özellikle büyük şehirlerinde, sosyal adaletin hala sağlanmadığı bir gerçektir. Eğitimdeki eşitsizlikler, gelir adaletsizliği ve farklı etnik grupların karşılaştığı zorluklar, insanların hayallerini büyük ölçüde kısıtlamaktadır.
Örneğin, işyerinde bir çalışan, terfi almak için çaba gösterirken, başkalarının sahip olduğu avantajlardan faydalanması gerektiği düşüncesiyle mücadele eder. Ancak bazı insanlar için, toplumsal statü veya sınıf farkı gibi engeller, “elde etmek” istedikleri şeylerin önünde bir duvar oluşturuyor. Çeşitli grupların, eğitimde veya iş yaşamında karşılaştıkları bu engeller, sosyal adaletin sağlanması adına önemli bir sorundur. Bu eşitsizliklerin ortadan kaldırılması için toplumsal cinsiyet ve çeşitlilik konularına dair daha fazla konuşulması, farkındalığın artırılması ve gerçek anlamda fırsat eşitliği sağlanması gerekiyor.
Sokaktan Bir Örnek: Gözlemlerim
Bir gün, Kadıköy’de yürürken bir kadının elinde “Elde etmek istiyorum” yazılı bir pankartla protesto ettiğini gördüm. Kadın, başını dik tutarak, kendi haklarını savunuyor, mücadele ediyor ve “Elde etmek istiyorum” diyordu ama bu, yalnızca kişisel bir istekten çok daha fazlasıydı. Onun için bu söz, toplumsal cinsiyet eşitliği, kadın hakları, şiddete karşı mücadele gibi daha geniş bir bağlamda anlam taşıyordu.
Bu pankartı taşıyan kadının, yalnızca kendisi için değil, diğer kadınlar, LGBT+ bireyler ve tüm marjinalleşmiş gruplar için bir şeyler elde etme arzusunu simgeliyordu. İstanbul’un her köşesinde, “Elde etmek istiyorum” diyen binlerce insan var; bazıları bir terfi için, bazıları daha adil bir yaşam için, bazıları ise sadece daha insanca bir hayat yaşamak için bu sözü haykırıyor.
Sonuç: “Elde Etmek İstiyorum” Ne Demek?
“Elde etmek istiyorum” demek, sadece kişisel arzuları dile getiren bir ifade değildir. Bu ifade, aynı zamanda toplumsal yapılar, sınıf farkları, cinsiyet eşitsizliği ve sosyal adalet gibi büyük meseleleri içine alan bir yansıma haline gelir. İnsanlar, “elde etmek istiyorum” derken, sadece bir şeyler başarmayı değil, toplumun onlara sunduğu fırsatları ve engelleri de sorguluyorlar. Kimisi için bu, sadece maddi kazanç, kimisi için ise daha adil bir dünyada yaşama arzusudur.
İstanbul’un sokaklarında, her an “Elde etmek istiyorum” diyen insanların gözlerinde, farklılıklar ve eşitsizlikler arasında kaybolmuş hayallerin izlerini görmek mümkün. Bu sadece bir kelime değil, bir hayatta kalma mücadelesi, bir hak arayışı ve daha iyi bir yaşam için verilen bir savaştır. Toplum olarak bu savaşın her bireye eşit fırsatlar sunması, sosyal adaletin sağlanması gerektiğini unutmamalıyız.